Home » Blog » Bouwen aan de toekomst: Waarom mijn kind de bouw ingaat (als het aan mij ligt)

Bouwen aan de toekomst: Waarom mijn kind de bouw ingaat (als het aan mij ligt)

Stratenmakers, betonboorders, metselaars, loodgieters en stukadoors. Slechts een greep uit de collectie van krapteberoepen anno 2021. Het tekort aan mensen in de bouw en infra is iets wat al langer speelt en weer regelmatig onder de aandacht wordt gebracht. Campagnes worden opgezet zoals ‘Je gaat het maken’, ‘De bouw maakt het’, ‘Van Bank naar Bouw’ en #bouwvrouwen. Campagnes gericht op jongeren, waar een baan in de bouw en techniek moet lonken, voor zij- instromers die een carrière-switch willen maken, maar ook voor mensen die vanuit een werkloosheidssituatie weer aan het werk willen. De vraag is, gaat het de goede kant op? Hebben we bijvoorbeeld genoeg jongeren die kiezen voor techniek onderwijs? Ik ging op onderzoek uit in het onderwijsveld.  

Toedracht

De opgave van de energietransitie, het woningtekort en de benodigde renovatiewerkzaamheden zouden de komende jaren voor voldoende werkgelegenheid moeten zorgen in de bouw- en installatiebranche. Met de hoeveelheid mensen in Nederland die nu werkzaam zijn in dit veld, gaan we het niet redden. Een deel van de oplossing kan worden gevonden in het opleiden van mensen. Investeren in een gedegen opleiding voor nu en de langere termijn is onder andere de weg die moet worden bewandeld, aldus Erik van Noordenne, Directeur-bestuurder van BouwInfra mensen Zuid-Holland Zuid. Hij gelooft er heilig in dat er bij het basisonderwijs moet worden begonnen. Als je daar al de interesse wekt en voorlichting geeft, zal er eerder voor een technische vervolgopleiding worden gekozen. En dan niet alleen op het niveau van de beroepsopleidingen, maar juist ook bij de opleidingen als HAVO en VWO. Volgens hem blijft het daar te veel in het theoretisch kader hangen, maar ook op dit niveau zijn er mensen nodig. Gelukkig ziet hij ook ontwikkelingen, bijvoorbeeld het zogeheten Technasium. Het Technasium is Voortgezet Onderwijs op HAVO en VWO-niveau, waarbij de leerlingen een aantal uren per week praktische technieklessen krijgen. Het Technasium wordt omschreven als een community waar de kracht zit in de samenwerking tussen verschillende partijen.1.

Afbeelding 1: uit Artikel ‘Vergeet niet trots te zijn op wat handen kunnen maken2.

Sterker Techniek Onderwijs

Om het techniekonderwijs aantrekkelijk te maken is er voor komend jaar 100 miljoen uitgetrokken ten behoeve van het zogeheten Sterk Techniek Onderwijs, vertelt Erik mij. Met gelden die daaruit vrijkomen is het bijvoorbeeld mogelijk om het profiel BWI, Bouwen, Wonen en Interieur te starten en state of the art lokalen te maken waar leerlingen écht aan de slag kunnen. Dus niet een beetje handenarbeid, maar echt met groot plaatmateriaal en 3D printers, aldus Edwin Petersen, Locatie directeur Vakcollege Hillegersberg.

Afbeelding 2: Foto van één van de technieklokalen bij het Vakcollege Hilligersberg

Afbeelding 3: foto van een ander technieklokaal met o.a. 3D printers bij het Vakcollege Hilligersberg

Deze techniekcentra sluiten aan op de uit het Primair Onderwijs voortkomende 7 werelden van de techniek.3. Edwins school, één van de 23 locaties onder het LMC Voortgezet Onderwijs, heeft gelukkig aan leerlingen geen tekort. Sterker nog, hij moet ieder jaar een loting houden, omdat er meer aanmeldingen zijn dan beschikbare plaatsen. Is het dan geen optie om uit te breiden vraag ik hem. Daar wordt volgens Edwin wel op aangedrongen, maar hij houdt de school graag kleinschalig om zo de kwaliteit te waarborgen die ze nu hebben. 

Toename in interesse bij leerlingen

Edwin ziet de afgelopen jaren (deze school bestaat nu 5 jaar) dan ook wel een toename in de interesse voor het de harde techniek, maar het houdt in het algemeen niet over. “We gaan er nu niet het tekort van de bouw mee oplossen.” Sowieso stellen beide heren dat de 10 jaar aan achterstand zorgt voor een inhaalslag van 20 jaar. De financiële injectie in het STO is dan ook geen eenmalige quick fix en zal je komende jaren nodig hebben om voor de langere termijn goed uit te komen.

Volgens cijfers van BouwKennis komen er jaarlijks zo’n 12.500 aan instromers uit het onderwijs bij, maar stromen er, als gevolg van voornamelijk pensioen, bijna een gelijk aantal mensen uit. Deze voorspelling wordt gedaan voor de periode tot 2024. 4. Volgens het EIB blijft het aanbod van leerlingen op peil en komen er de komende 4 jaar 50.000 een totaal aan arbeidskrachten bij. Voor het komende jaar ligt, volgens dit instituut, de uitdaging vooral bij het instandhouden van de vraag en het kunnen aanbieden van voldoende leerling plaatsen. Op middellange termijn neemt de vraag naar personeel weer duidelijk toe. Bij een afname van het totaal aantal mbo-leerlingen zal het aandeel van de bouwopleidingen binnen het mbo dan weer moeten toenemen. 5.

Ik vraag Edwin naar wat de reden zou kunnen zijn dat leerlingen niet zo snel voor techniek kiezen. Zijn antwoord sluit naadloos aan bij de opvatting van Erik. Beide heren zijn het erover eens. Er moet goede voorlichting zijn en kinderen moeten er kennis mee maken. Dat start bij de basisschool (en misschien ook wel thuis). Bij Bouwmensen gaan ze langs bij basisscholen en bezoeken ze zo’n 1500 kinderen per jaar. Ook zijn Edwin en Erik het erover eens dat men vecht tegen een bepaalde reputatie die de bouw- en installatiebranche heeft. Techniek is niet alleen om 7 uur op de bouwplaats. Dat kán zo zijn, maar dat hoeft niet.

Vrouwen in de bouw

Als vrouw zijnde ben ik natuurlijk geïnteresseerd in hoe de mannen de rol van vrouwen in de bouw zien, ook hier is namelijk een campagne voor! Wat betreft de rol van vrouwen in de bouw is men heel duidelijk, die is er. Punt. Er zijn meiden die kiezen ervoor om metselaar te worden. Dat zijn er niet veel. Maar er zijn meer meiden die kiezen voor de rol van projectleider. Aldus Erik. Terwijl ik bij het Vakcollege Hillegersberg op Edwin wacht zie ik bijna net zoveel meiden als jongens rondlopen. Bij navraag klopt dat, de verdeling op zijn school is inderdaad 50/50. Om meer meiden in de techniek te laten interesseren is er de genderscan ontwikkelt. “Een genderscan heeft als doel mbo-scholen te helpen om te werken aan eigentijds techniekonderwijs, met inzet van vrouwelijke rolmodellen in voorlichting en onderwijs, en docenten die meisjes aanmoedigen hun techniektalent te ontwikkelen.6. Edwin heeft zo’n genderscan laten uitvoeren.

Invloed van campagnes

Zoals verteld zijn er verschillende campagnes die als doel hebben om de ‘bouw’ te promoten. Ook hier zitten Erik en Edwin op één lijn. Ze zijn beide gematigd enthousiast als het gaat om de campagnes. Erik durft wel te stellen dat 10% van de aanwas voortkomt vanuit de campagnes. Volgens hem mogen die dan ook blijven. Ze zijn het er beide over eens dat elke aandacht voor de bouw welkom is. 

De toekomst

Ik denk dat het duidelijk is wat er moet gebeuren, maar ook dat we eerlijk moeten zijn en het moeten accepteren dat het probleem niet zomaar is opgelost, maar dat we er wel aan kunnen werken. In de titel staat, ‘Waarom mijn kind de bouw ingaat, als het aan mij ligt’. Laat ik voorop stellen dat hij natuurlijk zelf moet weten wat hij wil doen, maar het is geen optie die ik zou willen uitsluiten. Op zijn basisschool krijgt hij een divers pakket aan onderwerpen: muziek, crea én techniek. Het laatste onderdeel heeft hij recent afgerond. Iedereen in de klas moet elk thema een keer hebben gedaan.  Hoewel hij misschien niet die persoon is die om 7 uur op de bouwplaats zal staan, is zijn interesse gewekt en vraagt hij aan mij om samen zijn projectje af te bouwen en vind je jezelf op woensdagmiddag bij de bouwmarkt. Het begin is er.

P.S. Het Vakcollege Hillegersberg opende 28 oktober j.l. een winkel in de Bergse Dorpstraat te Rotterdam. Hier kunnen leerlingen hun zelfgemaakte producten verkopen, maar je kunt er ook terecht om even te werken.

Bronvermelding

  1. Bron: https://www.technasium.nl/
  2. Bron: https://www.verus.nl/actueel/nieuws/vergeet-niet-trots-te-zijn-op-wat-handen-kunnen-maken?fbclid=IwAR1ve4766rMoXtxi_VmNGWZEFvGmPiURydGu-XRAkQL741S1uffhIEbd–w
  3. Bron: https://jet-net.nl/primair-onderwijs/lesgeven-in-wt/7-werelden-basisscholen/?cn-reloaded=1
  4. Bron: BouwKennis 2021 – “Opgaven in de bouw – De effecten op korte en lange termijn
  5. Bron: EIB, Trends op de bouwarbeidsmarkt 2020-2024, pagina 39, 40, 41
  6. Bron: https://www.mboraad.nl/en/node/1377