THEMA

Utiliteitsbouw

003 Header-visual_Marketingstrategie

Utiliteitsnieuwbouw en -renovatie tot en met 2024

Het is inmiddels een half jaar geleden dat Rusland de Oekraïne binnenviel, waarna de energieprijzen omhoog schoten. Hierdoor is de inflatie inmiddels gestegen tot niveaus die we voor het laatst in de jaren ’70 gezien hadden. Toch stegen de prijzen al voor de Russische invasie, maar toen waren tekorten van arbeid en grondstoffen de oorzaak. De overeenkomst is dat het wederom een crisis aan de aanbodzijde is. De meest recente economische ramingen op het moment van schrijven gaan er niet vanuit dat het consumptievolume zal dalen. Anders gezegd: de vraagzijde blijft overeind, ondanks een forse koopkrachtdaling in 2022. Dit is een belangrijk gegeven, omdat hierdoor de afzetmarkten van de gebruikers van utiliteitsgebouwen ook redelijk stand houden. Het bedrijfsleven ervaart anno Q3 2022 dan ook nog altijd meer belemmeringen dan onvoldoende vraag. Na de volumegroei in utiliteitsnieuwbouw van bijna 10% in 2021 verwacht BouwKennis een groeivertraging naar circa 2,5% in 2022 en 2023. Vanaf 2024 ligt er een krimp in het verschiet.

UB nieuwbouwprog

Ramingen nieuwbouwproductie tot en met 2024

Allereerst past de kanttekening dat veel statistieken achter lopen op de actualiteit. Met enkele maanden vertraging druppelt er steeds meer informatie binnen over de reactie van burgers en bedrijven op de stijgende prijzen. Medio 2022 heeft 56% van de huishoudens een variabel energiecontract, wat zal stijgen tot circa 70% eind 2022. Niet iedereen heeft dus al te maken met hogere lasten. Vanuit de EU en individuele lidstaten zijn inmiddels plannen gemaakt om de energiekosten in te dammen.

Opvallend is de spagaat tussen macrocijfers en het maatschappelijk welbevinden. Alle economische en financiële instituten voorzien een – weliswaar afremmende – groei van het BBP in 2023, terwijl burgers fors inleveren qua koopkracht en het aantal mensen onder de armoedegrens toeneemt. Intussen blijft er een woningtekort, staan nutsvoorzieningen onder druk (elektriciteitsnet, watervoorziening, gastekort) en lopen de vaste lasten flink op. Het consumentenvertrouwen staat ook niet voor niets op het laagste punt ooit gemeten sinds de eerste meting in de jaren ’80.

De neerwaartse risico’s zijn ook omvangrijk. Hoe ontwikkelt de oorlog in Oekraïne zich? Hoeveel mensen zullen in de financiële problemen komen door de kostenstijgingen? Slaat het beeld op de woningmarkt om? Hoe gaat de koerswijziging van de ECB uitpakken? Al dit soort zaken hebben een sterke invloed op de economie en in het verlengde daarvan dus ook op de utiliteitsbouw.

De vergunningverlening voor nieuwe utiliteitsgebouwen schommelt al vijf kwartalen rond hetzelfde niveau en deze buigt zelfs wat neerwaarts af in Q2 2022. Dit geeft aan dat het groeiplafond al is bereikt, waar de productie in de loop van dit jaar al door begrensd zal worden. Gezien de afzwakkende economische groei verwacht BouwKennis dat de vergunningverlening de komende tijd iets zal teruglopen. Dat betekent dat er na 2023 ook een krimp in de productie wordt verwacht.

Sommige sectoren zullen in het bijzonder geraakt worden. Zo zal moet de agrarische sector onder de huidige stikstofplannen fors in de veestapel snijden, wat ten koste zal gaan van benodigde stalruimte. De bouw voor de industrie levert momenteel, samen met de zorg, een positieve bijdrage aan de ontwikkeling van het nieuwbouwvolume. Een eventuele recessie zal waarschijnlijk een einde maken aan de groei in de vergunningverlening voor nieuwe hallen en loodsen.

BouwKennis heeft de ramingen voor de utiliteitsbouw marginaal aangepast ten opzichte van juni 2022. Overigens lagen de verslechterende tendensen al in de lijn der verwachting en deze werden in de vorige ramingen ook al meegenomen. Er is op dit moment nog niet genoeg informatie om de ramingen op aan te passen, ondanks dat wordt verwacht dat de omstandigheden verder zullen verslechteren.

Economische context

Economie: prognoses wisselend
In 2021 werd een BBP-groei van circa 5% gerealiseerd. Deze bijzonder hoge groei heeft uiteraard alles te maken met een inhaaleffect, na een dramatische krimp van -3,8% in 2020. De afgelopen jaren waren bijzonder instabiel: het steeds maar weer omschakelen van lockdown naar open economie heeft geleid tot prijsschokken en leveringsonzekerheden. Daar bovenop komt nu de oorlog in de Oekraïne. De al gespannen markten voor energie, materialen en voedsel komen hierdoor wereldwijd nog meer in de problemen. De Oekraïne is een grote speler als het gaat om agrarische producten (bijvoorbeeld graan, gevogelte). Westerse landen snijden daarnaast vrijwel alle economische banden met Rusland door, waarbij met name de energie- en enkele grondstoffenmarkten verder geraakt worden en de inflatie hoog blijft. Waar eerder werd uitgegaan van een kort conflict tussen Rusland en Oekraïne, begint het nu een slepende oorlog te worden. De impact ervan zal dus langer voelbaal blijven dan eerder verwacht. Op de lange termijn zijn ook geopolitieke verhoudingen structureel gewijzigd.

economische groei

Box 1: Beleidslijnen en knelpunten in de utiliteitsbouw
De recente plannen om de rente te verhogen door de ECB zal investeren duurder maken. Ook lijkt een terugval in de economische groei onvermijdelijk, wat ook een negatieve impact op de bouwplannen kan gaan hebben.

De Oekraïne-oorlog lijkt enkele beleidsdoelen van het Kabinet-Rutte IV te overschaduwen. Met name als het gaat om de portefeuille rondom energie en klimaat zal zich moeten aanpassen. Zo wordt de productie van kolencentrales weer opgevoerd om ervoor te zorgen dat de komende winter iedereen van verwarming voorzien kan worden.

Daarnaast zijn recent de stikstofplannen van minister Van der Wal gepresenteerd. Daarin wordt door heel Nederland een reductie van de stikstofdepositie nagestreefd, variërend van 12% tot 100%. Dit is nodig om klimaat, bodem en waterkwaliteit te verbeteren. Met name Gelderland, Overijssel, Drenthe en Noord-Brabant kennen hoge reducties, die gepaard zullen gaan met forse verminderingen van de veestapel. De impact op de stallenbouw zal groot zijn, doordat vele boeren hun bouwplannen in de ijskast zullen zetten.

Verder is ook het probleem van de beperkte netcapaciteit steeds nijpender. Het hoogspanningsnet in Limburg en Noord-Brabant heeft praktisch de maximale capaciteitslimiet bereikt, onder meer door de snelle stijging van de vraag naar warmtepompen en laadpalen, plus de vestiging van nieuwe bedrijven en de elektrificatie van de industrie. Dit noodzaakt netbeheerder TenneT om te stoppen met nieuwe aansluitingen voor grootverbruikers. Het gaat om bedrijven met een aansluiting groter dan 3 x 80 Ampère. Hun aanvragen komen op een wachtlijst, die pas worden uitgevoerd zodra er netcapaciteit is toegevoegd. Het lijkt dat ook waarschijnlijk dat deze situatie zal leiden tot het vertragen van bestaande nieuwbouw-, verbouw- en uitbreidingsplannen van utiliteitsgebouwen.

Tot slot is de arbeidsmarkt zodanig dat bedrijven door de gehele economie heen moeite hebben om aan personeel te komen. Ook de uitvoerende bouw loopt daardoor tegen capaciteitsgrenzen aan, bovenop de aanwezige prijs- en leveringsproblemen van materialen.

Maak altijd de juiste beslissingen

en behaal doelstellingen

© Bouwkennis B.V.   |   Alle rechten voorbehouden

WordPress Cookie Plugin by Real Cookie Banner
Notice: Trying to access array offset on value of type bool in /home/deb142259/domains/bouwkennis.nl/public_html/wp-content/plugins/popup-maker/classes/Model/Popup.php on line 259

Notice: Trying to access array offset on value of type bool in /home/deb142259/domains/bouwkennis.nl/public_html/wp-content/plugins/popup-maker/classes/Model/Popup.php on line 261

Notice: Trying to access array offset on value of type bool in /home/deb142259/domains/bouwkennis.nl/public_html/wp-content/plugins/popup-maker/classes/Model/Popup.php on line 259

Notice: Trying to access array offset on value of type bool in /home/deb142259/domains/bouwkennis.nl/public_html/wp-content/plugins/popup-maker/classes/Model/Popup.php on line 261

Notice: Trying to access array offset on value of type bool in /home/deb142259/domains/bouwkennis.nl/public_html/wp-content/plugins/popup-maker/classes/Model/Popup.php on line 259

Notice: Trying to access array offset on value of type bool in /home/deb142259/domains/bouwkennis.nl/public_html/wp-content/plugins/popup-maker/classes/Model/Popup.php on line 261