Woningtekort klinkt als één probleem, maar het zijn er drie. Voor de starter is het een wachtlijst. Voor de fabrikant een orderboek dat anders wordt gevuld dan tien jaar geleden. Voor Den Haag een belofte die elk jaar opnieuw moet worden waargemaakt. In dit artikel bekijken we de wooncrisis van 2026 vanuit drie kanten: de cijfers, het materiaal en de politiek.
De cijfers
Het statistisch woningtekort daalde in 2026 naar 384.000 woningen, oftewel 4,6 procent van de voorraad. Dat is het tweede jaar met een lichte daling. Toch gaat het langzaam: bij 100.000 nieuwe woningen per jaar bereikt Nederland volgens ABF pas rond 2034 een gezonde markt.
Let op met dat ene getal. Andere bronnen komen op 390.000 of 410.000 uit, afhankelijk van de rekenmethode. En het landelijke tekort verbergt grote regionale verschillen. De Randstad heeft het grootste tekort, terwijl de prijzen nu juist buiten de stad harder stijgen. Eén landelijk cijfer zegt dus weinig over jouw afzetgebied.
Aan de bouwkant is 2025 geëindigd op ongeveer 69.000 nieuwbouwwoningen, plus ruim 15.000 uit splitsing en transformatie. Voor 2026 lopen de ramingen uiteen: BouwKennis houdt 71.000 tot 75.000 aan, het EIB gaat uit van 80.000. Beide liggen ruim onder de 100.000 die nodig is om het tekort echt in te lopen. De productie trekt dus aan, maar het tekort krimpt maar langzaam.
Het materiaal
Voor fabrikanten en handel verandert vooral wat er gebouwd wordt, en waarvan. De nieuwbouw groeit, maar het grootste deel van de groei zit in de bestaande voorraad: optoppen, splitsen, transformeren en verduurzamen.
Het kabinet wil optoppen en splitsen vergunningsvrij maken, dus een extra verdieping of een tweede woning in een bestaand pand zonder lange procedure. Dat brengt meer vraag naar lichte bouw, prefab dakopbouwen, hout- en staalskeletbouw en isolatie. Producten die snel en droog te monteren zijn, worden belangrijker.
Voor de handel betekent dat een andere manier van bestellen. Renovatie levert kleinere en snellere orders op dan één grote nieuwbouwwijk. Klanten bestellen vaker en in kleinere hoeveelheden. Wie zijn voorraad en logistiek daarop aanpast, houdt zijn marge op peil.
Daar komt verduurzaming bij. Het coalitieakkoord zet in op isolatie en renovatie en stelt strengere eisen aan materiaal, met milieuprestatieberekeningen en circulair bouwen. Voor fabrikanten is dat een groeimarkt én een hogere bewijslast. Wie zijn milieudata op orde heeft, komt verder in aanbestedingen dan een concurrent zonder dat dossier.
Twee kleinere ontwikkelingen sturen de productmix ook. De salderingsregeling voor zonnepanelen wordt afgebouwd, wat de vraag naar thuisbatterijen vergroot. En het kabinet stimuleert gedeelde woonvormen voor jongeren en studenten, wat om andere indelingen en installaties vraagt.
Het kabinet
Op Prinsjesdag, dinsdag 15 september, presenteert het kabinet-Jetten de begroting voor 2027. Het is de eerste volledige begroting van deze coalitie en de eerste test of de woonplannen ook geld krijgen. De nieuwe minister voor Volkshuisvesting is Elanor Boekholt-O’Sullivan (D66). De plannen zijn bekend. Het coalitieakkoord Aan de slag belooft dertig locaties voor nieuwe wijken en steden, snellere procedures, minder bezwaarmogelijkheden en een Regiewet waarmee het Rijk bouw kan afdwingen bij gemeenten die achterblijven. Grondbezitters krijgen te maken met scherper kostenverhaal. De hypotheekrenteaftrek blijft.
Het gaat vooral om de timing van het geld. Neprom wijst erop dat er voor 2028 en 2029 samen maar 2 miljard euro per jaar is voor woningbouw én infrastructuur, en dat 1 miljard per jaar voor betaalbare woningen pas vanaf 2029 beschikbaar komt. De structurele infrastructuurmiddelen komen pas rond 2031 op gang. De ambitie ligt in 2026, het geld grotendeels later. De vraag voor 15 september is dus hoeveel daarvan naar voren wordt gehaald.
Let ook op twee dossiers die de bouw direct raken. Het stikstofslot bepaalt of vergunningen weer op gang komen. En in de private huur zorgen de hogere box 3-heffing en de Wet betaalbare huur ervoor dat particuliere verhuurders verkopen, waardoor er huurwoningen uit de voorraad verdwijnen. Omdat dit een minderheidskabinet is, moet elk plan per dossier een meerderheid vinden. Reken op tijd tussen aankondiging en uitvoering.
Wat dit betekent voor de toelevering
De wooncrisis is in 2026 niet opgelost. Wel verandert het van vorm. Het tekort daalt langzaam, de vraag verschuift naar de bestaande voorraad en de politiek loopt met de plannen voor op het geld. Voor de bouwtoelevering is dat bruikbare informatie. Wie weet waar de vraag heen gaat, welk product straks nodig is en wanneer het geld landt, is op tijd klaar als de markt aantrekt.
Die vertaalslag maak je alvast op de BouwKennis BusinessClub van 17 september, twee dagen na Prinsjesdag en een goed startpunt voor je strategietijd in de tweede helft van het jaar.
Aanmelden voor de BusinessClub van 17 september kan hieronder.
